Dziedzictwo św. Jacka Odrowąża na Ukrainie promieniowało nie tylko na ziemie Rusi Kijowskiej czy halicko-wołyńskiej, ale na cały świat chrześcijański. Jego misja, cudowne wydarzenia, odwaga i głęboka maryjna duchowość pozostawiły ślady, które odnaleźć można w krajobrazie duchowym i historycznym Ukrainy po dziś dzień.

Centralną osią tej obecności jest Madonna Jackowa – alabastrowa figurka Matki Bożej z XIII wieku, najstarszy zabytek sakralny Ukrainy. To jedyny materialny artefakt misji św. Jacka, prowadzący nas przez trzy główne miejsca: Kijów → Halicz → Lwów.
Wokół tej osi rozciąga się bogata sieć dawnych klasztorów dominikańskich tworzących Prowincję Ruską, gdzie przez wieki trwał kult św. Jacka.

1. KIJÓW – MIEJSCE CUDU, POCZĄTKU I WSPÓŁCZESNEGO ŚWIADECTWA
Kijów jest miejscem, w którym rozpoczyna się misja św. Jacka na Wschodzie. Według tradycji dominikańskiej:
• św. Jacek uzdrowił z ślepoty Marię, córkę księcia Włodzimierza Rurykowicza,
• wdzięczny książę ofiarował mu alabastrową figurkę Matki Bożej,
• która miała mu towarzyszyć przez całą misję na Rusi.
Cud ocalenia – Syn i Matka
W 1240 roku, podczas tatarskiego najazdu, św. Jacek:
• ocalił Najświętszy Sakrament – Syna,
• na prośbę Maryi zabrał także figurkę Matki Bożej – Matkę,
• wynosząc je z płonącego klasztoru, chroniąc przed zbezczeszczeniem.
Ten podwójny akt ocalenia ukształtował ikonografię św. Jacka na wieki.
Cerkiew Podwyższenia Krzyża – miejsce pierwszego klasztoru dominikanów
Obecna cerkiew stoi dokładnie na miejscu klasztoru dominikanów z 1228 r. oraz kościoła pw. Najświętszej Maryi Panny – najstarszej znanej dominikańskiej świątyni na ziemiach ruskich.
To tu Jacek najprawdopodobniej głosił pierwsze kazania w Kijowie.
Współczesne znaki Jackowej misji
• konwent dominikanów na Podole,
• Instytut św. Tomasza z Akwinu,
• wspólnota „Спільнота св. Гіацинта”,
• ikona św. Jacka z monstrancją i figurką Madonny.
Wojna Rosyjsko Ukraińska – echo XIII wieku
W obliczu wojny rosyjskiej przeciwko Ukrainie symbolika ta nabiera dramatycznej aktualności:
Kijów ponownie stał się miejscem obrony godności i wiary, a współcześni dominikanie niosą pomoc duchową, modlitwę i wsparcie humanitarne.

2. HALICZ – PIERWSZE SANKTUARIUM MADONNY JACKOWEJ
Halicz był drugim etapem Jackowej misji i pierwszym miejscem kultu alabastrowej figurki Matki Bożej. To tutaj św. Jacek, uciekając z Kijowa, zatrzymał się i umieścił figurę w kościele dominikanów.
Halicz stał się:
• ośrodkiem maryjnym dominikanów,
• pomostem między Kijowem a Lwowem,
• symboliczną bramą Jackowej duchowości.
Jakub Strepa – najważniejszy czciciel św. Jacka
Nie można pominąć roli Jakuba Strepy (bł. Jakuba), arcybiskupa halicko-lwowskiego:
• wywodził się z terenów Halicza,
• szerzył kult św. Jacka,
• potwierdził jego znaczenie dla Kościoła ruskiego,
• był duchowym spadkobiercą misji Jackowej.
Dzięki niemu kult św. Jacka rozkwitł we Lwowie.

3. LWÓW – MIASTO SPEŁNIENIA, PAMIĘCI I OCALENIA
Lwów stał się bastionem dominikanów na wieki oraz miejscem przechowania najważniejszego zabytku — Madonny Jackowej.
3.1. Kościół św. Jana Chrzciciela – fundacja św. Jacka
Według badań o. Lucjana Wołka OP, św. Jacek założył tu w XIII wieku pierwszy dominikański kościół we Lwowie — najstarszą świątynię miasta.
3.2. Kościół Bożego Ciała i klasztor dominikanów
Kościół Bożego Ciała stoi na terenie dawnego klasztoru dominikanów. To najważniejsze sanktuarium dominikańskie dawnej Rusi.
Na jego attyce znajduje się monumentalna figura św. Jacka:
• z monstrancją,
• z figurką Matki Bożej,
3.3 Freski w wirydarzu klasztoru
W wirydarzu klasztoru przy kościele Bożego Ciała odkryto polichromie Karola Gustawa Polityńskiego przedstawiające sceny z życia św. Jacka.
To najcenniejszy cykl dominikański we Lwowie.
3.4.. Góra św. Jacka
Wschodnia część Lwowa kryje niewielkie wzgórze zwane Górą św. Jacka (ok. 320 m).
Nazwa pochodzi od bliskości dawnego klasztoru dominikanów — to kolejny ślad Jackowej obecności w topografii miasta.
3.5. Madonna Jackowa – najstarszy zabytek sakralny Ukrainy
Madonna Jackowa — przeniesiona z Kijowa przez Halicz do Lwowa — jest:
• XIII-wieczną rzeźbą alabastrową,
• najstarszym zabytkiem sakralnym Ukrainy,
• potwierdzonym oryginałem,
• przechowywana w Muzeum Historii Religii,
• mieszczącym się w dawnym klasztorze dominikanów przy kościele Bożego Ciała.
To serce całej Jackowej narracji.

4. INNE MIEJSCA PROWINCJI RUSKIEJ – SZLAKIEM JACKOWYM
Podkamień – Częstochowa Rusi
Monumentalny klasztor dominikanów, sanktuarium maryjne, możliwe źródło ikonografii Jackowej.
Trembowla
Ruiny klasztoru, miejscowe legendy o dominikanach, ślady dawnych ołtarzy.
Zbaraż
Kościół dominikanów, relikty wyposażenia w muzeach Tarnopola i Lwowa.
Czortków
Imponujący kościół, dominikańskie rzeźby muzealne, tradycje procesji.
Kamieniec Podolski
Dawnym ołtarzem św. Jacka, potężny konwent podolski, krypta braci.
Uhryńkowce – kościół św. Jacka w ruinie
Ruiny jednego z nielicznych kościołów bezpośrednio dedykowanych św. Jackowi.
Fastów – współczesna kontynuacja misji
Najważniejszy współczesny klasztor dominikanów, ośrodek pomocy i duchowej posługi.

5. WYKAZ KLASZTORÓW PROWINCJI RUSKIEJ (XIII–XXI W.)
Najstarsze (XIII–XIV w.):
Kijów, Halicz, Lwów.
Główne (XIV–XVIII w.):
Podkamień, Trembowla, Zbaraż, Czortków, Kamieniec Podolski, Żółkiew, Ostróg, Łuck, Bar, Winnica, Brody, Brzeżany, Skałat, Husiatyn, Kołomyja, Krzemieniec, Bełz, Złoczów, Stryj, Sambor, Rohatyn, Tarnopol, Buczacz, Horodenka, Sniatyn, Załoźce, Mostyska.
Współczesne (XX–XXI w.):
Fastów, Chmielnicki, Kijów (Podół), Lwów (klasztor współczesny), Czerniowce, Śniatyn, Jamnycia/Winnica, Charków.

6. ZAPROSZENIE DO POSZUKIWANIA ŚLADÓW ŚW. JACKA
W każdej z wymienionych miejscowości można odnaleźć ukryte ślady św. Jacka:
• dawne ołtarze,
• rzeźby dominikańskie,
• polichromie,
• księgi brackie,
• tradycje ludowe,
• topograficzne nazwy,
• architektura klasztorna.
Schemat poszukiwań przedstawiony w Kijowie, Haliczu i Lwowie można zastosować w całej Ukrainie — każdy może stać się odkrywcą Jackowej historii.
Bo misja św. Jacka — rozpoczęta w Kijowie, zakorzeniona w Haliczu i ocalona we Lwowie — trwa do dziś.

Podsumowanie
Ukraina jest jednym z najważniejszych miejsc misji św. Jacka na świecie.
To tutaj narodziła się symbolika „Matki i Syna” będąca atrybutami świętego w ikonografii , tutaj powstały pierwsze klasztory, a we Lwowie przechowano najstarszą pamiątkę misji — Madonnę Jackową.
Dziedzictwo św. Jacka na Ukrainie jest żywe: w kamieniu, w ikonach, w sztuce, w murach dawnych klasztorów — i w sercach ludzi, którzy je na nowo odkrywają. Temu clowi słuzy wydana w języku ukraińskim książka pt: "Святий Гіацинт"