Kijów to jedno z najważniejszych miejsc w geografii duchowej św. Jacka. Tekst roboczy do Książki pt: Refleksy kultu św. Jacka na świecie. Rozdz. V

To tutaj, według średniowiecznej tradycji, dokonały się wydarzenia, które zdefiniowały jego ikonografię, misję i legendę – cudy, odwaga w czasie najazdu Mongołów, miłość do Eucharystii i do Maryi. To z Kijowa św. Jacek niósł światu monstrancję i figurę Matki Bożej, które stały się jego symbolem na wieki.
Dzisiaj – mimo zniszczeń, wojen i przerw w ciągłości historycznej – Kijów odzyskuje Jackowe dziedzictwo, a dominikanie znów stają się „kręgosłupem Kościoła kijowskiego”. Widać to w kościołach, wspólnotach, ikonach, ruchu formacyjnym i powrocie pamięci o pierwszych misjach na Rusi.


1. Konwent dominikanów Matki Bożej w Kijowie – serce współczesnej misji
Współczesny konwent dominikanów mieści się w centrum Kijowa (Podół), w nowoczesnym domu duszpasterskim, który pełni jednocześnie funkcję klasztoru, kaplicy i ośrodka formacyjnego. 
To właśnie tu powstało najważniejsze współczesne miejsce kultu św. Jacka w Kijowie.
Na zdjęciach z konwentu widzimy:
• ikonę św. Jacka z monstrancją i figurą Matki Bożej, umieszczoną w kaplicy konwentu
• o. Baloga OP stojącego przed ikoną i trzymającego w dłoniach biografię św. Jacka w języku ukraińskim
(zdjęcia z artykułu „Św. Jacek w Kijowie”, Z. Borkowski)
Kaplica ta została oznaczona na światowej mapie Jackowych miejsc jako nowe miejsce kultu, co podkreśla renesans pamięci o św. Jacku w stolicy Ukrainy.
To ważne też dlatego, że od XVIII wieku w Kijowie nie istniało żadne miejsce związane bezpośrednio z liturgicznym kultem świętego.
Dziś kult powrócił.

2. Wspólnota „Спільнота св. Гіацинта” – świeckie dziedzictwo Jackowe
Przy konwencie działa aktywnie Wspólnota św. Hiacynta (św. Jacka), która:
• gromadzi młodzież, dorosłych i rodziny
• prowadzi modlitwę, katechezy i formację
• bierze udział w dziełach humanitarnych
• szerzy kult św. Jacka i jego duchowość
To współczesna kontynuacja tradycji dawnych „Jacków kijowskich” – tak bowiem średniowieczne źródła nazywały dominikanów kijowskich, a nazwa ta odżyła we współczesnych wspólnotach, o czym mówią nasze artykuły z 2007 i 2011 roku.
Wspólnota ta jest duchowym spadkobiercą misji Jackowej na Rusi – w XXI wieku pełni dokładnie tę samą funkcję, co klasztory dominikańskie w XIII–XVIII wieku: formuje sumienia, ewangelizuje, łączy kultury i narody.

3. Miejsca dawnych klasztorów dominikanów w Kijowie – ślady w topografii miasta
Dzięki naszym artykułom i rekonstrukcji historycznej możemy wskazać choćby hipotetycznie dwa główne miejsca dawnych klasztorów dominikańskich.

3.1. Pierwszy klasztor (XIII w.) – Obołoń / Podół
Według przekazów:
• pierwszy konwent stał w dzielnicy Obołoń, pomiędzy Dnieprem a górą Szczekowicą
• w pobliżu dzisiejszych ulic Werchnij Wał, Nyżnij Wał
• w pobliżu starego rynku Podila
Do dziś w okolicy znajdują się miejsca, które topograficznie odpowiadają opisom Grunewega (XVI w.): teren nieco podwyższony, z fragmentami starej zabudowy, dziś już bez widocznych ruin, ale z zachowaną pamięcią miejsca.
To idealny punkt dla przyszłej ścieżki pielgrzymkowej „Szlakiem św. Jacka w Kijowie”.
3.2. Drugi klasztor (XIV w.) – przy dzisiejszej cerkwi św. Piotra i Pawła
W XIV wieku dominikanie odnowili konwent w innym miejscu niż pierwotny.
Dziś stoi tam cerkiew prawosławna św. Piotra i Pawła, która zachowała sakralną funkcję miejsca dawniego kościoła dominikańskiego.
Choć nie ma już śladów architektonicznych konwentu, miejsce zachowało ciągłość modlitwy.

4. Nowe ikony, nowe książki, nowy kult – współczesny renesans pamięci o św. Jacku

4.1. Ikona św. Jacka w Kijowie – znak odrodzenia
W kaplicy konwentu znajduje się ikona św. Jacka, która:
• przedstawia go z monstrancją i figurą Matki Bożej
• odnosi się bezpośrednio do kijowskiego cudu nad Dnieprem, opisanego w portalowych artykułach
• jest pierwszym takim wizerunkiem w Kijowie od XVIII wieku
4.2. Ukraińskie wydanie biografii św. Jacka
W 2023 r. do Kijowa trafiła pierwsza ukraińska biografia świętego (wydawnictwo Św. Pawła).
Na fotografii widzimy o. Petro Baloga OP, który trzyma książkę przed ikoną – to symboliczne „przekazanie Jacka” Kijowowi.
4.3. Pamięć Jackowa w kulturze religijnej i liturgicznej
Strona internetowa www.jacek.iq pokazuje również, jak dominikanie:
• przypominają lokalnej społeczności o historii cudów Jackowych
• powracają do świadomości kijowian dzięki ikonografii i katechezie
• tworzą miejsca kultu, w których modlitwa odbywa się po raz pierwszy od setek lat

5. Kijów jako miejsce powrotu św. Jacka po wiekach
Kijów jest wyjątkowy — bo święty Jacek powrócił tu najpierw przez historię, później przez ikonografię, następnie przez wspólnotę i dominikanów, aż wreszcie przez ukraińskie wydanie jego biografii.
Dziś, po siedmiuset latach, jego duchowa obecność jest tu znów silna.
Dominikanie odgrywają tę samą rolę, którą pełnili w XIII–XVIII wieku:
• są filarem Kościoła łacińskiego w mieście
• prowadzą formację intelektualną i duchową
• łączą chrześcijan Wschodu i Zachodu
• odnawiają kult św. Jacka – „ambasadora Kijowa na świecie”
(określenie z artykułu „Św. Jacek w Kijowie”)
Jest to renesans, którego nie przewidziałby żaden historyk — a który dzieje się na naszych oczach.

6. Jak dziś szukać śladów dominikańskich w Kijowie
(poniżej propozycja dla czytelnika i „Żywej Książki”)

1. Kaplica dominikanów – ikona św. Jacka
Najważniejsze współczesne miejsce kultu.
2. Instytut św. Tomasza z Akwinu
Serce dominikańskiej formacji i centrum myśli Kościoła na Ukrainie.
3. Wspólnota św. Hiacynta
Ludzie, którzy kontynuują dziedzictwo dawnych Jacków.
4. Obołoń / Podół – miejsce pierwszego klasztoru
Spacer śladami historii XIII wieku.
5. Cerkiew św. Piotra i Pawła
Miejsce drugiego klasztoru dominikanów.
6. Archiwa, muzea i stare księgi
„Jacki kijowskie” i ich ślady w kulturze.
7. Kościół lub kaplica pw. św. Jacka - dawniej istniejąca gdzieś pośród ogródków działkowych w okresie przynależności Kijowa do ZSRR

7. Zakończenie
W Kijowie historia i współczesność splatają się w jeden żywy wątek.
Misja Jackowa, przerwana przez wojny i zniszczenia, odradza się poprzez:
• dominikanów
• wspólnoty
• ikonę
• nowe książki
• ludzi, którzy odkrywają swoje korzenie
To tutaj św. Jacek znów „niesie monstrancję i Maryję” – tym razem nie przez płonące miasto, ale przez niełatwą rzeczywistość XXI wieku.
I w tym sensie dominikanie naprawdę pozostają „kręgosłupem Kościoła kijowskiego”.